Bí ấn ngôi nhà Bá Kiến hơn 100 tuổi ở làng Vũ Đại như thế nào?

Bạn từng nghe nhắc đến nhà Bá Kiến ở làng Vũ Đại? Di tích này là một trong những điểm tham quan hấp dẫn với nhiều du khách bởi những bí ẩn và những câu chuyện kể mà chỉ tới tận nơi bạn mới có thể chứng thực.

Nhà Bá Kiến ở đâu?  

Ngôi nhà Bá Kiến nằm trong quần thể khu di tích làng Vũ Đại, nay thuộc xóm 11, làng Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Để đi tới đây, từ trung tâm thành phố Phủ Lý, Hà Nam, du khách có thể theo tỉnh lộ 38B, tới trung tâm huyện Lý Nhân, rẽ trái tại ngã tư cây gạo và đi thẳng tới làng Nhân Hậu.

Nếu đi từ hướng Hà Nội hãy Thái Bình sang, du khách đi xuôi theo đường 10 hướng sang Thái Bình tới cầu Đá Nam Định thì quý khách rẽ về hướng đê sông Hồng, đi khoảng 7km nữa là tới, nếu khó khăn thì các anh chị cứ gọi điện cho chúng tôi nhé.

Khi tới làng, sẽ có biển chỉ dẫn hoặc bạn có thể hỏi thăm người làng Vũ Đại để tới thăm nhà Bá Kiến. Dân làng thường rất nồng hậu, nhiệt tình nên sẽ nhanh chóng chỉ đường cho du khách tới thăm.

Biển chỉ dẫn vài nhà Bá Kiến

Biển chỉ dẫn vào nhà Bá Kiến được đặt ngay trên trục đường chính vào làng Vũ Đại

Vì sao có tên gọi như vậy?

Nhà Bá Kiến là cách gọi của nhiều người về ngôi nhà gắn với tên tuổi của nhân vật Bá Kiến – một điển hình văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng 8 năm 1945. Đó là một nhân vật đại diện cho tầng lớp phong kiến đô hộ ở xã hội nông thôn Việt Nam trước cách mạng.

Bá Kiến xuất thân từ một gia đình có truyền thống làm lý trưởng, chánh tổng,… Nhân vật này vừa có uy quyền, vừa có thủ đoạn, ranh mãnh và tàn ác.

Trong tác phẩm của mình, nhà văn Nam Cao miêu tả, ngay cả Chí Phèo, khi đến nhà bá Kiến đòi món nợ máu cũng có suy nghĩ “dại gì mà vào miệng cọp”.

Trên thực tế, nguyên mẫu của nhân vật Bá Kiến trong sáng tác của nhà văn Nam Cao được lấy cảm hứng là ngụy viên Bắc Kỳ Bá Bính – tên thật là Trần Duy Bính – một trong những người chủ của ngôi nhà.

Nhà Bá Kiến hiện nay là một di tích độc đáo, hấp dẫn nhiều du khách khi tới tham quan làng Vũ Đại.

Nhiều du khách đến tham quan

Nhiều du khách tới thăm quan, chiêm ngưỡng nhà cổ Bá Kiến

Những điểm nổi bật trong kiến trúc của ngôi nhà này

Nhà Bá Kiến là một di tích rộng khoảng 900m2, cửa nhà mở theo hương Tây – Nam. Đây là một ngôi nhà cổ có niên đại hơn 100 năm mà ít nơi còn lưu giữ được.

Toàn bộ ngôi nhà được làm hoàn toàn bằng gỗ lim với thiết kế 3 gian truyền thống gồm 4 hàng cột với 16 cây cột to đều. Để làm được ngôi nhà, người chủ đầu tiên là một lái buôn giàu có đã phải tìm đếm 20 người thợ mộc lành nghề, khéo tay nhất dựng nhà.

Toàn bộ ngôi nhà đều bằng gỗ Lim

Toàn bộ ngôi nhà đều bằng gỗ Lim

Sau gần 1 năm miệt mài, ròng rã, nhà Bá Kiến mới hoàn thành và trở thành một biểu tượng cho sự giàu có, sang trọng của người chủ. Những hoa văn được chạm khắc trên những rường, cột thể hiện tài hoa của thợ mộc ở phủ Lý Nhân khi xưa và đến nay, những đường nét này vẫn thu hút những người ưa thích kiến trúc xưa.

Kiến trúc ngôi nhà Bá Kiến mang đặc trưng Bắc Bộ

Kiến trúc ngôi nhà cổ mang nhiều nét đặc trưng của vùng Bắc Bộ xưa

Đáng chú ý là khi đến tham quan di tích nhà Bá Kiến, nhiều người sẽ phải ngạc nhiên khi thấy toàn bộ diện tích mặt trước sân của ngôi nhà  (khoảng 70m2) là nền gạch nung rơm. Dù đã trải qua sự mài mòn của thời gian, phần gạch này hầu như vẫn còn nguyên vẹn.

Phần mái nhà là một loại ngói ta được nung theo kiểu bít đốc, hai bên đầu bờ nóc là những đầu vuông giật cấp theo đúng phong cách kiến trúc nhà truyền thống ở Bắc Bộ khi xưa.

Ngói vẩy cá rất đẹp và bền

Nhà Bá Kiến Hà Nam có ngói vẩy cá rất đẹp và bền

Khi đến đây, du khách sẽ có cảm giác như bước chân vào một khung cảnh làng quê Bắc Bộ xưa với nhà mái ngói, bể nước và những vườn cây bao quanh ngôi nhà. Cũng từ đây, những giai thoại, những câu chuyện bí ẩn về chủ nhân của ngôi nhà cổ cũng dần dần được hé mở.

Bí ẩn về chủ nhân các đời

Theo lời kể của những cụ cao niên trong làng thì chủ nhân đầu tiên của ngôi nhà Bá Kiến làng Vũ Đại là cụ Cựu Hanh. Cụ Hanh là một lái buôn giàu có, nổi danh vùng Nam đồng bằng sông Hồng khi xưa.

Cụ Hanh là người lên ý tưởng, thiết kế, lựa chọn nguyên vật liệu thuê thợ để hoàn thành ngôi nhà. Ngôi nhà như một di sản, minh chứng cho sự giàu có của gia dòng họ Trần bấy giờ.

Sau khi cụ Hanh qua đời, ngôi nhà do người con trai Trần Duy Xầm thừa kế và quản lý. Tiếp đó là đến đời cháu là Cựu Cát.

Tuy nhiên, Cựu Cát lại không thể giữ gìn tài sản ông cha. Do ham mê chơi bời, rượu chè, Cựu Cát vay tiền của ngụy viên Bắc Kỳ Bá Bính và sau này ngôi nhà, được bán cho Bá Bính.

Mục đích ban đầu của Bá Bính là mua lại ngôi nhà để làm nhà thờ vì khi đó, đất của riêng Bá Bính đã rộng gần nửa làng Đại Hoàng.

Ngôi nhà trải qua 7 đời chủ

Nhà Bá Kiến trải qua 7 đời chủ trước khi được UBND tỉnh mua lại và quản lý

Nhà Bá Kiến Hà Nam sau này tiếp tục được để lại cho con là Binh Tảo (tên thật là Trần Duy Tảo). Cũng như Cựu Cát, Binh Tảo ham chơi, nghiện rượu nên lần lượt tài sản đều bị cầm cố và bán sạch, nhà Bá Kiến là một trong số đó.

Cụ Cai Hậu là vị chủ nhân thứ 6 mua lại ngôi nhà với giá 4.500 đồng (tương đương 20 cây vàng thời bấy giờ). Ngôi nhà sau được để lại cho người cháu là Trần Hữu Hòa cho tới khi được bàn giao cho UBND tỉnh Hà Nam.

Như vậy, trước khi được UBND tỉnh Hà Nam mua lại từ Bà Trần Thị Sâm (vợ ông Hòa) với giá 700 triệu đồng, nhà Bá Kiến ở làng Vũ Đại đã thuộc sở hữu của 7 người chủ, phần lớn đều là người họ Trần. Mặc dù vậy, ngôi nhà vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn và hiện nay được UBND xã Hòa Hậu và dân làng bảo quản.

Một số gợi ý khi đến thăm và khám phá bí ẩn ở làng Vũ Đại

Nhà cổ Bá Kiến nay thuộc địa phận xóm 11, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Du khách du lịch Hà Nam khi tới đây có thể bố trí thời gian 1 ngày để thăm quan làng và khu di tích làng Vũ Đại.

Di tích nhà tưởng niệm Nam Cao

Có thể đi thăm quan nhà tưởng niệm Nam Cao

Để thuận tiện cho việc di chuyển và nghỉ ngơi, du khách nên liên hệ người dẫn đường ở gần địa điểm thăm quan. Những người dân bản xứ sẽ giúp bạn bố trí nơi nghỉ ngơi, điểm dùng cơm trưa và chia sẻ những bí ẩn, câu chuyện, sự tích làng Vũ Đại.

Tới đây, bạn có thể biết tại sao, nhân vật Chí trong tác phẩm của nhà văn Nam Cao tại sao lại có biệt danh là Chí “phèo”, những câu chuyện thú vị trong dòng họ của nhà văn Nam Cao,…

Hoàng Thơ là cơ sở chế biến cá kho đặc sản làng Vũ Đại đặt tại xóm 11 xã Hòa Hậu, rất gần với nhà Bá Kiến, cách 50m. Đồng thời cơ sở cũng phục vụ du khách dừng chân đặt cơm trưa với những món ăn dân giã như cá kho niêu đất, canh cua, cà muối,…

Khách hàng thăm quan kho cá tại Hoàng Thơ

Khách hàng thăm quan kho cá tại Hoàng Thơ

Du khách tới tham quan và tìm hiểu những bí ẩn ngôi nhà Bá Kiến ở làng Vũ Đại, đừng quên liên hệ với Hoàng Thơ để nhận sự tiếp đón chu đáo và tình cảm nồng hậu của những người con quê hương Nam Cao.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *